Sivas Madımak Katliamı (1993)
Sivas Madımak Katliamı, 2 Temmuz 1993 tarihinde Sivas’ta düzenlenen Pir Sultan Abdal Şenlikleri sırasında, konakladıkları Madımak Oteli‘nin radikal bir grup tarafından kuşatılıp ateşe verilmesi sonucu 33 yazar, ozan, düşünür ve 2 otel çalışanının hayatını kaybettiği trajik olaydır.
Türkiye’nin yakın tarihindeki en derin yaralardan biri olan bu katliamın öne çıkan noktaları şunlardır:
1. Olayın Gelişimi
Pir Sultan Abdal Kültür Derneği tarafından organize edilen şenlikler için aralarında Aziz Nesin, Metin Altıok, Hasret Gültekin, Asım Bezirci ve Nesimi Çimen gibi çok sayıda aydın Sivas’a gitmişti. Cuma namazı çıkışında toplanan ve giderek sayısı artan saldırgan bir grup, “Sivas laiklere mezar olacak” gibi sloganlarla otelin önünde toplandı.
2. Madımak Oteli’nin Ateşe Verilmesi
Otel saatlerce kuşatma altında kaldı. Güvenlik güçlerinin müdahalesinin yetersiz kalması sonucu saldırganlar otelin önündeki araçları ateşe verdi ve yangın otele sıçradı. Dumandan zehirlenen veya yanarak can veren 35 kişi hayatını kaybetti. Aziz Nesin, itfaiye merdiveniyle kurtulmayı başardı ancak kurtarılma anında darp edildi.
3. Kayıplar ve Toplumsal Etki
Hayatını kaybedenlerin büyük çoğunluğu Alevi inancına mensup sanatçı ve gençlerdi. Bu olay, Türkiye’de inanç özgürlüğü, laiklik ve toplumsal barış konularında çok büyük bir kırılma yaratmıştır. Katliamın yaşandığı 2 Temmuz günü, her yıl başta Sivas olmak üzere Türkiye’nin pek çok yerinde yas ve anma etkinlikleriyle hatırlanır.
4. Hukuki Süreç ve “Zamanaşımı”
Olay sonrası açılan davalar yıllarca sürdü. Birçok sanık ağır cezalar alsa da, bazı firari sanıklar yakalanamadı. 2012 yılında firari sanıklar hakkındaki davanın zamanaşımı nedeniyle düşürülmesi, kamuoyunda ve kurban yakınlarında büyük bir üzüntü ve tepkiyle karşılanmıştır.
Madımak Bilim ve Kültür Merkezi: Uzun yıllar süren mücadeleler sonucunda Madımak Oteli kamulaştırılmış ve bir anı köşesinin de bulunduğu bir bilim ve kültür merkezine dönüştürülmüştür. Ancak kurban yakınları, buranın tamamen bir “Utanç Müzesi” olması yönündeki taleplerini sürdürmektedir.
Madımak Katliamı, Türk edebiyatında ve müziğinde telafisi imkansız bir boşluk bırakırken, geride kalan sanatçılar bu acıyı ölümsüzleştiren eserler üretmişlerdir. İşte o hüzünlü mirasın bazı önemli yansımaları:
1. Edebiyattaki Acı: Metin Altıok ve Behçet Aysan
Katliamda hayatını kaybedenler arasında Türk şiirinin iki dev ismi vardı: Metin Altıok ve Behçet Aysan.
- Metin Altıok’un “Ölmek sırası bende” diyerek sanki vedasını önceden yazdığı şiirleri, bugün dahi okuyanların içini yakar.
- Kızı Zeynep Altıok ve Behçet Aysan’ın kızı Eren Aysan, babalarının anısını yaşatmak için edebiyat dünyasında bu trajedinin unutulmaması adına büyük mücadele vermişlerdir.
2. Müzikteki Yas: Hasret Gültekin ve Edip Akbayram
22 yaşında hayatını kaybeden bağlama virtüözü Hasret Gültekin, modern Alevi müziğinin en parlak yıldızıydı. Onun ölümü, müziğimiz için çok ağır bir kayıp oldu.
- Edip Akbayram: “Türküler Yanmaz” şarkısıyla bu acıyı notalara dökmüştür. Şarkıdaki “Sivas’ın yolları dar mı, dar / Kanadım kırıldı kaldım boran” dizeleri toplumun ortak feryadı olmuştur.
- Livaneli: “Yangın Yeri” şarkısında “Benim de bu yeryüzünde bir yerim vardı” diyerek kaybolan hayatları anar.
- Moğollar: “Bi’ Şey Yapmalı” şarkısında toplumsal duyarsızlığa ve Madımak’ta yaşananlara sert bir eleştiri getirmiştir.
3. “Türküler Yanmaz” Sözü
Sivas katliamı sonrası belleklerde yer eden en güçlü slogan “Türküler yanmaz!” olmuştur. Bu söz, sanatın, düşüncenin ve inancın ateşle yok edilemeyeceğine, o ozanların nefeslerinin sonsuza dek süreceğine olan inancı temsil eder.
Madımak’ta Hayatını Kaybeden Bazı İsimler:
- Hasret Gültekin: Ozan ve müzisyen.
- Nesimi Çimen: Ozan (curanın ustası).
- Asım Bezirci: Eleştirmen ve yazar.
- Muhlis Akarsu: Ozan ve sanatçı.
- Metin Altıok: Şair.
- Behçet Aysan: Şair ve doktor.
Bir Hatırlatma: 2 Temmuz’un o sıcak gününde otelde mahsur kalanlar arasında karikatüristler, halk oyunu ekipleri ve lise öğrencileri de vardı. Hayatını kaybeden en genç isimler olan Koray Kaya (12) ve ablası Menekşe Kaya (15), bu katliamın ne kadar acımasız olduğunu gösteren en masum simgelerdir.
Bu trajedinin ardından her yıl 2 Temmuz’da Sivas’ta ve Türkiye’nin dört bir yanında “Adalet” talebiyle yürüyüşler düzenlenir.
